Parece probado que o ensino superior ten unhas elevadas esixencias de equipamentos e infraestruturas, especialmente porque o perfil formativo que se pretende obriga a partir dunha experiencia de coñecemento integrada que, en xeral, combina o coñecemento teórico e práctico, o que supón que as actividades de docencia-aprendizaxe póidanse desenvolver en espazos dotados dun alto grao de dotación tecnolóxica. Nos últimos anos tanto a Facultade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo como a Facultade de Filoloxía da Universidade da Coruña, centros nos que se desenvolverá o Programa de Doutoramento en Estudos Literarios, fixeron un considerable esforzo para a dotación destas infraestruturas que nestes momentos son as adecuadas para o desenvolvemento dos ensinos actuais e para o do título proposto nesta memoria. Nos seus orzamentos anuais, ambas as institucións teñen en conta a dotación para equipamentos docentes dos seus Centros e establece a distribución dos fondos atendendo, entre outros parámetros, ao número de estudantes por laboratorio e á aposta dos Centros pola innovación didáctica e tecnolóxica. A partida orzamentaria consecuente permite a renovación e o mantemento das dotacións.
Facilítanse a continuación os principais recursos materiais dispoñibles nos dous centros asociados ao Programa.
Na Universidade da Coruña
Tanto os Departamentos de Gallego-Portugués, Francés e Lingüística e Filoloxía Española e Latina, como as áreas de coñecemento implicadas e os grupos de investigación recoñecidos no catálogo da UDC ligados ao programa, dispoñen dos materiais e servizos necesarios para desenvolver de forma plenamente satisfactoria o período de investigación que se propón.
Os Departamentos responsables destes estudos están adscrito á Facultade de Filoloxía da UDC polo que dispoñen dos seus servizos e instalacións, que teñen os medios materiais e servizos necesarios para as actividades docentes e investigadoras que se necesitan para este Programa de Doutoramento. Dispón de cobertura Wifi no 100% da súa superficie (reforzada no ano 2008) e un 80% das aulas contan con tomas de rede.
Dispoñen dos siguintes espazos para a actividade académica:
- 19 aulas
- 1 Aula de Videoconferencia
- 2 Aulas Informatizadas de Docencia
- 1 Aula Net (aula informatizada de libre acceso)
- 1 biblioteca
- 3 seminarios
- 3 salas de bolseiros
- 1 sala de Apoio á Investigación
- Laboratorios
Alén do equipo habitual nas aulas, tamén se dispón de 3 aulas cun computador con pantalla de 19" para o/a profesor/a, reprodutores de blu-ray e VHS, e saída de audio e vídeo de todos os equipos a través dun monitor LCD de 52" e 10 aulas con proxector multimedia, televisor e reprodutores de DVD e VHS.
Das dúas Aulas Informatizadas de Docencia, unha conta con 27 postos de traballo dotados con computador e monitor LCD de 17" 5 escáneres para uso dos estudantes, un impresora láser en rede, e un posto de profesor dotado con dous computadores con saída de vídeo para a audiencia a través de proxector multimedia, escáner e dous monitores LCD de 19 e 17"; todos os postos de traballo contan con conexión a internet. A segunda Aula Informatizada de Docencia funciona simultaneamente como Laboratorio Informatizado de Idiomas, e dispón das mesmas ferramentas e recursos informáticos que a primeira.
A Biblioteca da Facultade de Filoloxía conta cunha dotación de fondos de importancia así como de acceso, a través dos servizos centrais da Biblioteca Universitaria, ás máis relevantes bases de datos e revistas en formato electrónico do seu ámbito do saber.
O fondo é de libre acceso na súa totalidade, excepto no caso de volumes de especial relevancia pola súa antigüidade, estado ou valor, que son custodiados polo persoal nunha sala non accesible.p>
Está integrado por:
- Monografías: 80.568 volumes
- Revistas: 1.075 títulos (576 abertas), parte delas tamén con acceso en liña ao formato electrónico. A esta cifra debe sumarse a das revistas con acceso exclusivo en liña
- Fotografías e diapositivas: 160 unidades
- Microformas: 273 unidades
- Vídeos/DVD: 557 exemplares
- CD-roms: 266 exemplares
Ademais, teñen especial relevancia dentro do ámbito de investigación dos estudos lingüísticos e literarios do galego e o portugués, os valiosos fondos da Biblioteca Arquivo teatral Francisco Pillado Mayor (máis de 5.000 volumes e importantes documentos orixinais), de singular interese para os investigadores no ámbito teatral, en xeral, e galego, en particular, de cuxa coordinación científica é responsable a área de Filoloxía Galega e Portuguesa.
Tamén hai espazos específicos para bolseiros e doutorandos, e unha Sala de investigadores para contratados predoctorales. Cóntase, ademais, con equipos audiovisuais e informáticos específicos para as investigacións deste tipo.
Na Universidade de Vigo
Polo que respecta á Universidade de Vigo desenvolve unha salientable actividade investigadora nos ámbitos científico, tecnolóxico, xurídico-social e humanístico. O capital humano está constituído por máis de 1.700 investigadores, dos cales aproximadamente os dous terzos posúen o título de doutor. Estes investigadores organízanse en máis de 200 grupos de investigación, dos cales un número significativo recibiu a cualificación de Grupo de Referencia Competitiva, tras unha avaliación obxectiva da súa traxectoria realizada a nivel autonómico pola Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria da Xunta de Galicia. Así mesmo, unha iniciativa da mesma Consellería identificou e avaliou positivamente, nun procedemento de concorrencia competitiva, 4 Agrupacións Estratéxicas de Investigación na Universidade de Vigo, do total de 8 identificadas ata o momento no conxunto do sistema de I+D+i da Comunidade Autónoma de Galicia.
Co obxecto de proporcionar apoio científico e tecnolóxico aos investigadores, a Universidade dispón de Centros de Apoio á Investigación, que proporcionan infraestruturas singulares, equipos ou instalacións cuxa especificidade, alto nivel tecnolóxico ou custo fan aconsellable a súa adquisición e mantemento de modo centralizado. Adicionalmente, disponse de persoal técnico especialista que aguzosa servizos nestas infraestruturas. Cun concepto de apoio transversal, cóntase co Centro de Apoio Científico e Tecnolóxico á Investigación (CACTI), con servizos dedicados á análise instrumental, determinación estrutural, proteómica, xenómica, microscopía electrónica, análise de superficies, detección remota, taller electrónico e taller mecánico. Nunha vertente máis especializada, destaca a Estación de Ciencias Mariñas de Toralla (ECIMAT), infraestrutura singular orientada á experimentación no ámbito das tecnoloxías mariñas, ou o Centro de Investigación, Transferencia e Innovación (CITI), situado no campus de Ourense e dedicado á tecnoloxía de alimentos e ciencias medioambientais, e que conta cunha planta piloto totalmente equipada para a investigación nestas áreas. Así mesmo, débese mencionar o Centro de Investigación Tecnolóxico Industrial (MTI), enfocado ao ámbito da enxeñería industrial, con especial referencia á área enerxética, e o Centro de Investigacións Biomédicas (CINBIO), centrado nas ciencias biomédicas, que se están terminando de poñer a punto na actualidade para iniciar en breve a súa plena actividade.
Ademais, a Universidade de Vigo dispón dunha normativa interna de Grupos, Agrupacións de Investigación e Centros Singulares de Investigación, que proporciona o marco para estruturar de modo eficiente e flexible os recursos de investigación, potenciando as colaboracións e sinerxías entre investigadores. Neste contexto, débese mencionar o Centro Atlántico de Investigación en TIC (AtlantTIC), que desenvolve desde hai anos unha actividade investigadora moi destacada na área das tecnoloxías da información e comunicacións.
Doutra banda, a Universidade de Vigo implementa anualmente un Programa de Axudas á Investigación propio, no que se destinan considerables recursos a potenciar as actividades de investigación e a formación de investigadores. As accións contempladas no devandito Programa, tomando como referencia a convocatoria do ano 2012, agrúpanse nos seguintes apartados: contratos-programa con grupos de investigación, axudas a proxectos internacionais de I+D, axudas para a organización de congresos e para a realización, comisariado, e montaxe de exposicións artísticas, axudas ás actividades de laboratorios, programa de valorización dos resultados de investigación, axudas á mobilidade do persoal investigador e programa de bolsas e axudas á formación. Algunhas destas accións están orientadas a apoiar a actividade dos grupos de investigación dotándolles dun financiamento estrutural, fomentar as iniciativas de participación en proxectos de investigación de carácter internacional, favorecer as actividades de difusión dos resultados de investigación e transferencia de coñecemento, ou facilitar os procesos de protección destes resultados, entre outros. No que respecta ao persoal investigador en formación, teñen especial interese o programa de mobilidade e o de bolsas e axudas á formación.
O primeiro inclúe bolsas de viaxe para a participación en congresos e reunións científicas, e axudas para a realización de estancias de investigación; en ambos os casos, a convocatoria está específica e exclusivamente destinada a investigadores predoctorales e posdoctorales en formación. O segundo expón bolsas para os estudantes de Máster que colaboren en grupos de investigación da Universidade de Vigo, e contratos predoctorales para a realización da tese doutoral. En todas as accións do Programa de Axudas á Investigación, utilízase un sistema de concorrencia competitiva, no que se fomenta o equilibrio entre ámbitos de coñecemento.
Ademais, lévanse a cabo accións para incentivar a difusión da actividade investigadora a través de publicacións de impacto. Para iso, destínase anualmente unha dotación orzamentaria, que se asigna aos investigadores a través dos departamentos aos que pertencen, en función dos resultados da avaliación da súa actividade de difusión: artigos en revistas científicas, libros, publicacións en congresos, etc. Así mesmo, púxose en marcha recentemente unha iniciativa similar, orientada ás actividades de transferencia de coñecemento, que ten en conta aspectos como a captación de recursos externos de investigación (proxectos de investigación financiados, contratos e convenios con empresas e institucións), publicación de patentes, creación de empresas de base tecnolóxica, actividade artística e literaria, etc.
Como exemplo do interese activo demostrado pola Universidade de Vigo no ámbito da investigación, e máis concretamente da formación de investigadores, débense mencionar iniciativas novas como a recente participación, no marco dun convenio de colaboración con varios organismos da Comunidade Autónoma, nunha experiencia piloto de implantación de GRAD Schools, xurdidas no Reino Unido hai máis de 30 anos que constitúen programas de referencia no desenvolvemento profesional dos estudantes de doutoramento das principais universidades británicas. Mediante cursos intensivos de inmersión total de 4 días, grupos de estudantes de doutoramento da Universidade de Vigo tiveron a oportunidade de potenciar a adquisición de competencias, ferramentas e información esencial para a súa actividade, aproveitando o seu potencial privado e fomentando as habilidades de traballo en equipo, toma de decisións, presentación de proxectos, divulgación de resultados e negociación, entre outros. Os resultados desta primeira experiencia foron moi satisfactorios, e exponse a posibilidade de darlle continuidade no tempo.
Se nos cinguimos exclusivamente á Facultade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo, os departamentos implicados no programa de doutoramento de Estudos Literarios, isto é, Literatura Española e Teoría da Literatura, e o de Filoloxía Galega e Latina, así como os grupos de investigación recoñecidos no catálogo da Universidade de Vigo ligados ao programa, tamén dispoñen de recursos, materiais e servizos necesarios para desenvolver de forma plenamente satisfactoria o período de investigación que se propoñen. Alén das salas de reunións e de investigadores predoctorales (no pavillón B, Literatura Española, e no pavillón A (Literatura Galega), contan coas infraestruturas e dotacións que ofrece a Facultade de Filoloxía e Tradución. De xeito especial, as salas de videoconferencias, útiles para soster reunións da comisión conxunta do programa de doutoramento, composta de xeito equilibrado por profesorado das Universidades de Vigo e A Coruña.
Polo que respecta á Biblioteca, adscrita á Biblioteca Universitaria da UVigo, intégrase nun módulo de 1662 m2. Consta dun fondo integrado por uns 60.000 títulos, así como de 730 publicacións periódicas. Ten salas de estudo para grupos, un hall, zona de computadores con acceso a internet, zona de computadores con acceso ao catálogo, sala de revistas e unha sala de investigadores. Conta con servizo de reprogafía para uso investigador.p>
Todo o edificio da facultade dispón de conexión inalámbrica á rede da universidade e, a través dela, a internet. Todos os membros da comunidade universitaria teñen acceso a este servizo mediante clave vinculada á súa conta de correo privado, facilitada pola universidade.
Así mesmo, é preciso sinalar que a Facultade de Filoloxía e Tradución da Uvigo está preparada para o acceso aos diferentes pavillóns que a integran de todas as persoas que teñan algunha discapacidade, contando para iso con plataformas transportadoras e ramplas de entrada.
Polo que respecta ás axudas aos futuros doutores para a asistencia a cursos, congresos e reunións científicas, resulta sumamente difícil comprometer unha previsión, xa que depende de factores externos ao programa, como a política de bolsas, e máis aínda nun período de fortes restricións económicas; aínda así, en atención aos datos de anos anteriores, cabe esperar unha porcentaxe de doutorandos con algún tipo de axuda de ao redor do 40%. Ademais, os grupos de investigación implicados no Programa de Doutoramento en Estudos Literarios xeraron nestes últimos anos capacidade para sufragar, a través das convocatorias competitivas estatais, autonómicas e propias de cada universidade, estancias de investigación e accións de mobilidade aos seus membros. Véxase o detalle dos proxectos no apartado 6.1 desta mesma memoria.. En calquera caso, a comisión académica comprométese a manter informados a quen se matricule neste programa, a través de diferentes medios, incluída a web, acerca de convocatorias e axudas que contribúan a facilitar aos doutorandos a asistencia a cursos, congresos e outro tipo de actividades formativas no marco do programa.